Το "αόρατο" πρωτόκολλο των διαιτητών που μπερδεύει την κερκίδα αλλά σώζει το παιχνίδι...

 

Στο σύγχρονο μπάσκετ, όπου ο χρόνος συμπιέζεται και οι αποφάσεις κρίνονται σε κλάσματα δευτερολέπτου, η διαιτησία καλείται να λειτουργήσει με ακρίβεια χειρουργική. Ένα από τα πιο παρεξηγημένα στοιχεία της υψηλού επιπέδου διαιτησίας, σίγουρα, είναι το λεγόμενο «late whistle». Ήτοι, το καθυστερημένο σφύριγμα, που συχνά γίνεται στόχος αποδοκιμασίας από την κερκίδα και έντονης αμφισβήτησης από πάγκους και παίκτες. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για μια πρακτική που συνδέεται άμεσα με την ποιότητα, την εμπειρία και την αυτοπεποίθηση του κορυφαίου διαιτητή.

Η καθυστέρηση στη σφυρίχτρα δεν είναι ένδειξη αναποφασιστικότητας, όπως πολλοί φίλαθλοι αλλά και προπονητές - παράγοντες υποστηρίζουν. Αντιθέτως, βασίζεται στη φιλοσοφία του πλεονεκτήματος και του μειονεκτήματος, μια αρχή που αποτελεί θεμέλιο της σύγχρονης διαιτησίας. Ο διαιτητής βλέπει την επαφή, αλλά δεν σφυρίζει ακαριαία. Περιμένει να διαπιστώσει αν αυτή η επαφή επηρέασε ουσιαστικά την εξέλιξη της φάσης. Το ζητούμενο δεν είναι η τιμωρία κάθε σωματικής επαφής, αλλά η προστασία της δικαιοσύνης του παιχνιδιού.

Σε πολλές περιπτώσεις, ένας επιθετικός δέχεται επαφή αλλά ολοκληρώνει κανονικά την προσπάθειά του. Ένα άμεσο σφύριγμα σε αυτή τη φάση θα ακύρωνε μια νόμιμη επιθετική ενέργεια και θα αλλοίωνε τη ροή του αγώνα. Ο έμπειρος διαιτητής γνωρίζει ότι το μπάσκετ δεν παίζεται σε παύσεις. Ο αγώνας πρέπει να έχει ρυθμό. Για αυτό επιλέγει να περιμένει, να «διαβάσει» το αποτέλεσμα και να αποφασίσει με βάση την πραγματική επίδραση της επαφής.

Το «late whistle» συνδέεται επίσης με την αποφυγή των λεγόμενων phantom calls. Φάσεις που αρχικά μοιάζουν παράβαση, αλλά στην κατάληξη αποδεικνύεται ότι ο παίκτης χάνει μόνος του την ισορροπία ή τον έλεγχο της μπάλας. Η καθυστέρηση προσφέρει στον διαιτητή την απαραίτητη επιβεβαίωση, προστατεύοντας τόσο την αξιοπιστία του όσο και την ορθότητα της απόφασης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η συνεργασία της διαιτητικής τριάδας. Σε αγώνες υψηλού επιπέδου, οι αποφάσεις δεν λαμβάνονται απομονωμένα. Ο διαιτητής που έχει την κύρια ευθύνη της φάσης ενδέχεται να μην έχει την ιδανική γωνία. Περιμένει μια στιγμή για οπτική επιβεβαίωση από τον συνάδελφό του. Αν αυτή δεν έρθει και η παράβαση είναι ξεκάθαρη, τότε το σφύριγμα ακολουθεί με μικρή καθυστέρηση. Στατιστικά, αυτά τα σφυρίγματα εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά ακρίβειας από τα βιαστικά, γεγονός που ενισχύει τη φιλοσοφία της αναμονής.

Η κερκίδα, ωστόσο, σπάνια αντιλαμβάνεται αυτή τη διαδικασία. Για τον φίλαθλο, το σφύριγμα μετά την επαφή της μπάλας με τη στεφάνη μοιάζει σαν διόρθωση εκ των υστέρων. Η πραγματικότητα είναι ότι η απόφαση έχει ληφθεί πριν ολοκληρωθεί η φάση. Απλώς ο διαιτητής επέλεξε να την επιβεβαιώσει.

Το συμπέρασμα είναι σαφές. Το αργό, το καθυστερημένο σφύριγμα δεν είναι αδυναμία όπως πολλοί θα σπεύσουν να πουν. Είναι δύναμη. Είναι ένα δείγμα αυτοελέγχου, εμπειρίας και βαθιάς κατανόησης του παιχνιδιού. Στον αγώνα οι διαιτητές δεν κάνουν διαγωνισμό ταχύτητας αλλά ηρεμίας και αυτοπεποίθησης...